Co-melders helpen leed voorkomen

KOOLMONOXIDE ALS 'KILLER' ONDERSCHAT                  

Koolmonoxide (CO) is de belangrijkste oorzaak van dodelijke vergiftiging. Toch is het bewustzijn voor de gevaren van koolmonoxidevergiftiging onder Nederlanders nog erg laag. Koolmonoxide is een verraderlijk gas, omdat je er niets van merkt voor het te laat is. Kolendamp, in de tijd van kolenkachels bekend en gevreesd, had nog het voordeel dat je er althans iets van kon ruiken voordat bewusteloosheid intrad. Een Trendbos onderzoek naar de attentiewaarde van koolmonoxidevergiftiging en het gebruik van koolmonoxidemelders bij Nederlanders, Duitsers en Britten, heeft voor ons land alarmerende resultaten opgeleverd. Het onderzoek is gehouden in opdracht van First Alert, fabrikant van brandbeveiligingsproducten. 

Engelsen meer bewust

Nederland en Duitsland komen slecht uit de bus. Volgens het onderzoek beseft ruim eenderde van de Nederlanders (36 procent) het gevaar van koolmonoxidevergiftiging niet en overweegt (daarom) geen Co-melder te plaatsen. Een nog iets hoger percentage (39 procent) denkt zelfs dat zo'n melder niet noodzakelijk is. Ook de bereidheid zich te weren tegen het levensbedreigende gas is laag. Bijna driekwart van de respondenten heeft geen intentie om binnen nu en twee jaar een koolmonoxidemelder aan te schaffen. Engelsen zijn zich veel bewuster van het gevaar. Eenvijfde van de Engelsen heeft thuis een of meer  Co-melders geïnstalleerd. Dat geldt maar voor een procent van de Nederlanders.

 Heb ik een griepje?

Koolmonoxide is uiterst giftig, kleurloos gas dat je niet kunt ruiken of proeven. Het gas bindt zich met hemoglobine, de bloedkleurstof in de rode bloedlichaampjes. Daardoor kan het hemoglobine onvoldoende zuurstof vervoeren en alle lichaamsfuncties worden aangetast. Co-vergiftiging leidt tot hoofdpijn, misselijkheid, gezichtsstoornis, hartkloppingen en bij langere blootstelling aan hoge Co-waarden tot de dood. Het verraderlijke is dat de eerste symptomen van koolmonoxidevergiftiging op griep lijken.

 Blijvende schade mogelijk

In de Verenigde Staten, België en Frankrijk is koolmonoxide de meest voorkomende oorzaak van dodelijke vergiftiging. In Nederland komen jaarlijks vele mensen terecht op de afdeling spoedeisende hulp van een ziekenhuis. Voor een aantal van hen komt hulp te laat. Wie het geluk heeft een koolmonoxidevergiftiging te overleven kan toch nog blijvende neurologische schade overhouden.

 Preventie? Onderhoud en melding

Koolmonoxide ontstaat bij onvolledige verbranding van fossiele brandstoffen zoals gas, hout en kolen. Potentiële bronnen van CO in huis zijn gaskachels, open haarden, allesbranders, maar ook

(gas)boilers en geisers. Een toestel dat slecht werkt, is te herkennen aan de gele vlam(men). Ventilatie is de basisvoorwaarde om koolmonoxidevergiftiging te vermijden. Maar open ramen of ventilatieroosters zijn niet voldoende, al was het maar omdat dan ook de warmte wegtrekt. Bovendien zijn er situaties bekend waarin luchtkokers in bijvoorbeeld een appartementencomplex de Co-vergiftiging juist verspreiden.

 Melder toch nodig

Een koolmonoxidemelder heeft geen invloed op de verspreiding van de koolmonoxidedamp, maar waarschuwt de bewoner wel tijdig voor verhoogde Co-waarden. Belangrijk is dan uiteraard dat de bewoner het signaal herkent en de nodige maatregelen neemt. Zoals alle ramen openzetten om te ventileren en vervolgens de oorzaak gaan opsporen. Uit het onderzoek van Trendbox blijkt dat de (weinige) bestaande Co-melders zelden worden getest. Eenderde van de ondervraagden die een melder hebben, zeggen nog nooit de testknop te hebben ingedrukt.

 Risicosituaties

De meeste ongevallen in relatie met Co-vergiftiging gebeuren tussen september en april, het merendeel daarvan thuis. De tweede plaats is voor 'buitengelegenheden' zoals campings en bungalowparken. De grootste gevaren lopen baby's en kleine kinderen, zwangere vrouwen en oudere mensen. Die zijn allemaal bijzonder bevattelijk voor deze vorm van vergiftiging vanwege hun geringere weerstand. Ook hart- en vaatpatiënten lopen risico's, aangezien koolmonoxide een negatief effect heeft op de functie van de hartspieren.

Gemiddeld aantal slachtoffers van koolmonoxidevergiftiging in Nederland per jaar*

                                                             *bron: Letsel Informatie Systeem 1997-1998, Consument en Veiligheid

Waarom heeft u thuis geen Co-melder?   (In procenten)*

*vraag uit het Trendbox-onderzoek naar huishoudens in NL, GB en D

Bron: Intech, januari 2002